Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Leśny Zakład Doświadczalny SGGW w Rogowie

kolekcje botaniczne

rośliny drzewiaste

Leśne powierzchnie doświadczalne

Alpinarium

rośliny zielne

rośliny tropikalne

 

Kolcosił drzewiasty

Aralia japońska

Aralia kolczasta

Eleutherococcus leucorrhizus

Eleuterokok kolczasty

Eleuterokok

Ostrokrzew kolczasty

Bluszcz pospolity

Rodzina Araliaceae

Rodzina araliowate (Araliaceae) obejmuje 50 rodzajów, a w tym 1412 gatunków roślin zielnych i zdrewniałych (pnączy, krzewinek, krzewów i drzew). Są to rośliny o liściach pojedynczych bądź złożonych. U niektórych gatunków aralii liście (pierzastozłożone) mają do 1,5 metra długości! Drobne, najczęściej białe kwiaty tych roślin zebrane są w koszykowate, główkowate, wiechowate lub kłosowate kwiatostany. Owoce to drobne, błyszczące pestkowce. Najczęściej uprawiane są ze względu na okazałe liście.

Większość roślin z tej rodziny występuje w strefie tropikalnej obu półkul (w Indonezji, Malezji, Ameryce), rzadziej można je spotkać w klimacie umiarkowanym. Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny domowe.

W rogowskim Arboretum można obejrzeć przedstawicieli następujących rodzajów z tej rodziny:
Aralia - aralia
Eleutherococcus (dawniej Acanthopanax) - kolcosił
Hedera - bluszcz
Kalopanax - kolcosił
Oplopanax - kolcosił

Rodzaj Aralia - aralia

W Arboretum w Rogowie rośnie 5 gatunków:
Aralia chinensis - aralia chińska
Rośnie od Mandżurii do chińskich prowincji Yunnan i Sichuan. Jest powoli rosnącym gatunkiem wyróżniającym się spośród innych aralii późnym okresem kwitnienia przypadającym na wrzesień lub nawet październik. Pędy są bardzo słabo kolczaste. Niekiedy bywa uszkadzana przez mrozy.
Aralia elata - aralia wysoka
To najpopularniejszy uprawiany gatunek aralii. Typowy gatunek występuje w Chinach. W Polsce jest gatunkiem w pełni mrozoodpornym, dorasta nawet do 7 m wysokości, bardzo obficie rozprzestrzenia się przez samosiew.
Aralia elata var. glabrescens (=var. mandshurica) - aralia wysoka odm. mandżurska
Ta odmiana jest bardzo podobna do typowego gatunku różniąca się jedynie nagimi liśćmi od spodu i dłuższymi przylistkami. Jej zasięg obejmuje Chiny, Koreę, wsch. Rosję i Japonię.
Aralia nudicaulis - aralia bezbronna
Występuje w USA (Newfoundland do Manitoby, Karoliny i Missouri); jest to półkrzew, ze zdrewniałymi, bezkolcowymi pędami, płożącymi się po ziemi; w Polsce jest w pełni mrozoodporny
Aralia spinosa - aralia kolczasta
Występuje w Pd. USA (N. York do Florydy i Texasu); jest to krzew dorastający zaledwie do 4 m wysokości, także nie rośnie tak intensywnie, jak gatunki azjatyckie
Aralia stipulata - aralia przylistkowa
Jest to rzadko spotykany w kolekcjach gatunek wyrastający w niewielkie, kilkumetrowe drzewka. Wyróżnia się wyraźnymi przylistkami u nasady liści. Pędy są bardzo słabo kolczaste, kwitnie w sierpniu żółtawymi kwiatami.
Aralia cordata
Rośnie na Sachalinie, a także w Japonii, Tajwanie i Chinach; jest gatunkiem bylinowym

Rodzaj Eleutherococcus - kolcosił
W rogowskim arboretum rośnie 13 gatunków i dwie odmiany:
Eleutherococcus divaricatus
gatunek rosnący od Japonii do śrdk. i wsch. Chin
Eleutherococcus divaricatus var. chiisanensis
rośnie na Płw. Koreańskim, ale także w Japonii i Chinach;
Eleutherococcus giraldii
występuje w Chinach
Eleutherococcus henryi
występuje w pd. Chinach
Eleutherococcus lasiogyne
rośnie w Tybecie, Chinach (Sichuan)
Eleutherococcus leucorrhizus
występuje w Chinach
Eleutherococcus nodiflorus
występuje w Chinach i pn. Wietnamie
Eleutherococcus senticosus
występuje na Dalekim Wschodzie, a także w Chinach, Korei i Japonii
Eleutherococcus sessiliflorus
występuje na Dalekim Wschodzie, a także w Chinach, Korei i Japonii
Eleutherococcus setchuenensis
występuje w Chinach
Eleutherococcus sieboldianus - kolcosił Siebolda
występuje w Chinach (Anhui)
Eleutherococcus sieboldianus 'Variegatus' - kolcosił Siebolda 'Variegata'
występuje na Dalekim Wschodzie, a także w Chinach, Korei i Japonii
Eleutherococcus simonii - kolcosił Simona
występuje w śrdk. Chinach (Hubei)
Eleutherococcus stenophyllus
występuje w Chinach (Ningxia, Shaanxi)
Eleutherococcus wardii
występuje w Tybecie oraz Chinach (Sichuan, Yunnan)

Rodzaj Hedera - bluszcz
W rogowskim arboretum rośnie 1 gatunek i 18 odmian tego gatunku:
Hedera helix - bluszcz pospolity
rośnie w Europie (Skandynawia do basenu M. Śródziemnego), na Kaukazie do Azji Mniejszej; jest to zimozielone pnącze dorastające do 30 m wysokości; kuliste zielonkawe i ładnie pachnące kwiatostany rozwijają się jesienią, wiosną następnego roku dojrzewają czarne, trujące owoce

Rodzaj Kalopanax - kolcosił
W rogowskim arboretum rośnie 1 gatunek i odmiana:
Kalopanax septemlobus - kolcosił drzewiasty
występuje w Chinach, wsch. Syberii, Korei i Japonii. Największy i najstarszy w Polsce okaz tego gatunku można obejrzeć w naszym ogrodzie, w wieku 78 lat na wysokości 1 m osiągnął średnicę 98 cm, wysokość drzewa wynosi 21 m
Kalopanax septemlobus var. maximowiczii - kolcosił drzewiasty odm. Maksymowicza
rośnie w Chinach oraz Japonii; największy okaz w Arboretum osiągnął w wieku 76 lat 37 cm pierśnicy i 14 m wysokości.

Rodzaj Oplopanax - kolcosił
W rogowskim arboretum rośnie 1 gatunek:
Oplopanax horridus - kolcosił straszliwy
występuje w Ameryce Pn. (Alaska do Kalifornii); jest krzewem dorastającym do 2 m wysokości i szerokości, co roku kwitnie i owocuje. Jest bardzo wrażliwy na późne przymrozki, w związku z tym stanowi najlepszy wskaźnik przymrozków w rogowskim Arboretum!

Rośliny z rodziny araliowatych mają nie tylko walory ozdobne, ale także właściowści lecznicze. Najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem jest żeń-szeń. Łacińska nazwa tej rośliny Panax ginseng oznacza panaceum, czyli lek na wszelkie dolegliwości. Gin - seng w języku chińskim oznacza "korzeń - człowiek" (taki "człowieczkowaty" kształt ma właśnie korzeń tej rośliny).
W korzeniu żeń - szenia znajduje się około 200 substancji mających dobroczynny wpływ na człowieka. Najważniejsze to ginsenozydy, dzięki którym wzrasta ilość energii i zdolność organizmu do wysiłku zarówno fizycznego, jak i umysłowego. Ginsenozydy dzięki pobudzaniu układu immunologicznego powodują także wzrost odporności na infekcje bakteryjne i wirusowe oraz przyspieszają okres rekonwalescencji.
Żeń - szeń korzystnie wpływa na pracę narządów wydzielania wewnętrznego, pobudza pracę serca, działa przeciwzakrzepowo, reguluje poziom cukru we krwi i obniża poziom cholesterolu.
Żeń - szeń jest polecany m.in. osobom w starszym wieku. Regularne jego stosowanie wpływa na zachowanie sprawności fizycznej i umysłowej, opóźnia procesy starzenia się organizmu, łagodzi objawy menopauzy i andropauzy, przez co pozwala utrzymać aktywność życiową do późnych lat.
Wyciąg z korzenia żeń - szenia stosowany jest również w kosmetyce jako preparat odmładzający skórę i zapobiegający łysieniu i wypadaniu włosów.
Także inne rośliny z tej rodziny mają właściwości lecznicze podobne do żeń-szenia.
Zażywanie wyciągu z korzenia aralii, czy kolcosiłów powoduje zwiększenie ogólnej wydolności i zdolności przystosowawczych organizmu (podnosi odporność organizmu na zwiększony wysiłek fizyczny i umysłowy, zmniejsza wrażliwość na sytuacje stresowe). Ponadto działa rozkurczowo na mięśnie gładkie, tonizująco na układ krążenia i normalizuje ciśnienie krwi.
Wyciągi alkoholowe i tabletkowane stosowane są przy stanach łagodnych depresji, obniżonym ciśnieniu krwi i stanach osłabienia i zmniejszonej odporności organizmu.
Poza tym wyciąg z korzeni aralii wykorzystywany jest do produkcji napoju o działaniu zbliżonym do Coca-coli o nazwie Aralman.

Copyright © 2008 Arboretum SGGW   |   kontakt: 046 874 81 36   arboretum@sggw.pl  |  O autorze